ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΤΑΦΡΟΝΙΑΣ

«Γερμανοί σύντροφοι, εσείς που έχετε αδέρφια ή παιδιά στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, τούτη τη στιγμή, απ’ αυτή την αίθουσα ως την Ισπανία κι ως τον Ειρηνικό, πλήθη όμοια με μας είναι μαζεμένα και το νυχτέρι απλώνεται απ’ τη μια άκρη του κόσμου ως την άλλη...»

Ο κόσμος είχε έρθει εδώ μόνο και μόνο επειδή υμνούσε τον λαό που βρισκόταν θαμμένος μες στις φυλακές της Γερμανίας. Ήρθε δω γι’ αυτό που ήξερε και γι’ αυτό που αγνοούσε. Μέσα απ’ τον λόγο του ομιλητή, ο ανθρώπινος πόνος άπλωνε αστείρευτα τη δυνατή, υπόγεια φωνή του. Όλοι περίμεναν τα συνθήματα.

Ο Κάσνερ αναρωτιόταν πολλές φορές τι αξία είχε η σκέψη μπροστά στα δύο πτώματα της Σιβηρίας με τα συντριμμένα γεννητικά όργανα και τις πεταλούδες γύρω στο πρόσωπο. Καμία λέξη δεν είχε τόσο βάθος όσο η απανθρωπιά. Μα η αντρίκεια αδερφοσύνη την αντιμετώπιζε μέσα στα τρίσβαθα του αίματος, μέσα στα πιο σκοτεινά μέρη της καρδιάς, όπου παραμονεύουν τα βασανιστήρια κι ο θάνατος...