«Το κλειδί»(1956), είναι το προτελευταίο μυθιστόρημα του Τανιζάκι και μαζί με το τελευταίο του το «Ημερολόγιο ενός ξεμωραμένου γέρου» (1961) , αποτελούν μια ιδιαίτερη θεματική ενότητα. Πραγματεύονται ένα από τα αγαπημένα θέματα της ιαπωνικής λογοτεχνίας, αυτό του ηλικιωμένου άνδρα που έχει ακόμα μέσα του τη φλόγα του έρωτα και το όψιμο πάθος που τον οδηγεί στην καταρράκωση.
«Το κλειδί» είναι ένα μυθιστόρημα που αναπτύσσεται με τη μορφή δυο ημερολογίων που κρατούν αντιστίχως ο άντρας και η γυναίκα , παντρεμένοι χρόνια και κουρασμένοι. Από ένα σημείο και μετά , ο καθένας προορίζει το ημερολόγιο για την κρυφή ανάγνωση από τον άλλο, με σκοπό να τον ερεθίσει αλλά και να τον πληγώσει. Η διαφορά που ανπτύσσεται ανάμεσα στα δυο ημερολόγια δημιουργεί μια συνεχή ένταση και μας κάνει να γινόμαστε συνένοχοι του ενός και του άλλου από τους συζύγους - αυτό εναπόκειται στον αναγνώστη.
«Το κλειδί» έχει γίνει ταινία στη Ιαπωνία και βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ των Καννών το 1960.