Η ιατρική θεραπεύει το σώμα και η τέχνη την ψυχή
Καθηγητής Βασίλης Κ. Ταρλατζής
Διευθυντής Α' Μαιευτικής & Γυναικολογικής Κλινικής, Αναπληρωτής Πρόεδρος Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ.
Η ιατρική τα τελευταία χρόνια έχει παρουσιάσει συγκλονιστικές εξελίξεις. Η αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος και η διερεύνηση της γενετικής αιτίας των ασθενειών, οι υψηλότατης ευκρίνειας απεικονιστικές μέθοδοι (όπως αξονική, μαγνητική και ποσιτρονιακή τομογραφία ή τετραδιάστατη υπερηχοτομογραφία), η ρομποτική και η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, καθώς και η χρήση βλαστοκυττάρων, αποτελούν μερικές μόνον από τις εξελίξεις αυτές, που έχουν τεθεί στη διάθεση του ασθενή. Οι νέες αυτές διαγνωστικές και θεραπευτικές μέθοδοι, μαζί με την υψηλή τεχνολογία που τις συνοδεύει, έχουν αναπτυχθεί στους σύγχρονους χώρους υγείας, όπου το ιατρικό, παραϊατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό συνεργάζεται προκειμένου να θεραπευτούν οι ασθενείς με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Όμως, όπως είχε επισημάνει και ο Σωκράτης, όταν τα σώματα ασθενούν και οι ψυχές αρρωσταίνουν περισσότερο. Η ίδια η αρρώστια και πολύ περισσότερο η εισαγωγή και νοσηλεία στο Νοσοκομείο, αποτελούν ιδιαίτερα αγχογόνες καταστάσεις που επιφέρουν ψυχική καταπόνηση στους ασθενείς, δυσκολεύοντας την αποκατάσταση της υγείας τους. Παρά ταύτα, η ιατρική, παρασυρμένη ίσως από τις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις, είχε δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη θεραπεία της σωματικής αρρώστιας και λιγότερο στον πόνο της ψυχής που τη συνοδεύει. Το πνεύμα αυτό επηρέασε και τους χώρους υγείας, τους χώρους δηλαδή στους οποίους ασκείτο η ιατρική. Έτσι, τα παλαιότερα θεραπευτήρια ήταν κτίρια απλά, με λιτές γραμμές και μικρά παράθυρα, που απέπνεαν σοβαρότητα, αυστηρότητα κι επαγγελματισμό.
Η προοδευτική επικράτηση της άποψης ότι η σύγχρονη αντιμετώπιση του ασθενή δε θα πρέπει να εστιάζεται μόνο στην οργανική δυσλειτουργία αλλά θα πρέπει να συνυπολογίζει και την πνευματική και συναισθηματική κατάστασή του, οδήγησε σε μια αναθεώρηση της αρχιτεκτονικής προσέγγισης των χώρων υγείας. Σύμφωνα με αυτήν, οι χώροι υγείας θα πρέπει να προάγουν την αξιοπρέπεια και αυτονομία του ασθενή δημιουργώντας ένα περιβάλλον οικείο και φιλικό, όχι μόνο για τον ίδιο αλλά και για όλο το ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό. Έτσι, σχεδιάστηκαν θεραπευτήρια με φαντασία, ενδιαφέρουσες αρχιτεκτονικές φόρμες, μεγάλα ανοίγματα και αίθρια, άπλετο φως και στενότερη επαφή με τον περιβάλλοντα χώρο και τη φύση. Επί πλέον, δόθηκε μεγάλη σημασία στην αρχιτεκτονική των εσωτερικών χώρων και την τοποθέτηση έργων τέχνης, όπως πίνακες και γλυπτά.
Αυτήν την ιδιαίτερη σχέση ιατρικής και τέχνης εξετάζεται στο πρωτότυπο και εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο Τέχνες & Χώροι Υγείας.
