ΤΑ ΚΡΥΜΜΕΝΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ: ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1912-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1913

«“Κατακερματισμένα”, “οριστικά χαμένα”, “κρυμμένα”, “αδημοσίευτα” τετράδια ίσως είναι οι λέξεις που κυριολεκτούν ως προς τον τρόπο με τον οποίο δόθηκαν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό οι μεταγραφές των είκοσι τεσσάρων Τετραδίων του Ίωνα Δραγούμη που φυλάσσονται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη (ένα σύνολο 2.158 χειρόγραφων και αριθμημένων από τον ίδιο σελίδων)… O Δραγούμης έχει στιγματιστεί άδικα και έχει προσφερθεί απερίσκεπτα σε χώρους ιδεολογικούς και πολιτικούς που δεν του άξιζαν. Aπό την άλλη μεριά, η λατρεία του Ελευθερίου Βενιζέλου και η διατήρησή του, ακόμα και σήμερα, ψηλά στην κονίστρα της πολιτικής ζωής του τόπου, οδήγησε, μοιραία ίσως, στην εξαφάνιση του αντιπάλου του Δραγούμη. Σαν να μην πέρασε ούτε μέρα από τον Διχασμό, και ο Ίων Δραγούμης, το τραγικότερο ίσως από τα θύματα της θλιβερής εκείνης περιόδου, έχει οδηγηθεί με σκληρότητα σε μια απροκάλυπτη, εξοφθάλμως διατεταγμένη, δημόσια ιδεολογική και ηθική διαπόμπευση, ενώ μεγάλο μέρος του έργου του είχε καταδικαστεί σε ακατανόητη απόκρυψη. Το 2020, χρονιά που συμπίπτει με τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη στυγερή δολοφονία του, η δημοσίευση των “κρυμμένων” ημερολογίων ας αποτελέσει μνημόσυνο ελάχιστο και όφλημα εκ μέρους του γράφοντος στον ξεχωριστό αυτόν Έλληνα».
Νώντας Τσίγκας