…η ζωή είναι ένα συλλογικό όνειρο σκηνοθετημένο από πολιτιστικές μνήμες.
Με το τέλος της δικτατορίας, οι εικόνες και οι ήχοι βρίσκονται εκτοπισμένοι σ’ ένα άδηλο ακόμη πεδίο επικοινωνίας, στο περιθώριο του επίσημου πολιτικού λόγου. Μαζί με λίγους πρωτοπόρους κριτικούς και κόντρα σε πολλούς άλλους, ο Βακαλόπουλος θα βαλθεί να το κατακτήσει, δοκιμάζοντας τα τελευταία ρεύματα της μοντέρνας σκέψης –μαρξισμό, σημειολογία, ψυχανάλυση– σε σημαδιακά έργα της εποχής και σ’ όλο το φάσμα της νεαρής ελληνικής τηλεόρασης: από τον Γκοντάρ, τον Βέντερς και τον Ντύλαν μέχρι τις εκπομπές του Φρέντυ Γερμανού ή τα σίριαλ της Αλίκης Βουγιουκλάκη κι από τη Γιουροβίζιον, τους Ολυμπιακούς του Μόντρεαλ ή το παρισινό Μπωμπούρ μέχρι το Τραμ το τελευταίο και τη Ρεζέρβα. Όμως ο ιδεολογικός πόλεμος δεν θ’ αργήσει να κοπάσει στη δεκαετία του ’80, παραχωρώντας τη θέση του στον πολιτισμό της εικόνας, που προωθεί η αυτοκρατορία των μέσων. Αρχίζει τότε μια μοναχική περιπλάνηση σ’ αυτό τον θαυμαστό καινούργιο κόσμο, σε αναζήτηση παραδόσεων και προσώπων ικανών να αναμετρηθούν εκφραστικά μαζί του, αλλά και στα ίχνη μιας αόρατης Ελλάδας, όπου συγκλίνουν ξεχωριστοί κινηματογραφιστές, ηθοποιοί και μουσικοί: Δαμιανός, Τορνές, Ρομέρ και Τζάρμους· Σαπφώ Νοταρά και Βέγγος· Λένον και Σαββόπουλος· Βαν Μόρισον, Πορτοκάλογλου, Παπάζογλου, Ξυδάκης· The Clash και Χειμερινοί Κολυμβητές...
Στα διακόσια και πλέον κείμενα που συγκεντρώνονται και αναδημοσιεύονται για πρώτη φορά εδώ, η κριτική του Βακαλόπουλου ξετυλίγει μια ολοκληρωμένη θεώρηση της σύγχρονης επικοινωνίας και μαζί μια μοναδική περιπέτεια της σκέψης και των αισθήσεων: από τη θύελλα των ιδεών στο όνειρο μιας ζωής που ξαναβρίσκει τον χαμένο χρόνο και την τρομερή ηρεμία των πραγμάτων.
Κινηματογραφιστής, συγγραφέας, αλλά προπάντων κριτικός – με στάση ζωής και θέσεις που κάνουν την κριτική πραγματική πνευματική υπόθεση.
ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ
Υπήρξε κριτικός κινηματογράφου, παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών, αρθρογράφος, συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης κινηματογραφικών ταινιών, μα, πάνω απ᾽ όλα, ένα ευαίσθητο και μαχητικό πνεύμα, που η καταλυτική του παρουσία και η κριτική θεώρηση της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας (ιδίως στα ζητήματα πολιτισμού) σημάδεψε με υπόγειο τρόπο τη σκέψη στη χώρα μας, για είκοσι σχεδόν χρόνια.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ-ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΙΟΥΚΑΣ
Σχόλια, συνεντεύξεις, μικρά άρθρα, για την ελληνική κοινωνία, τον κινηματογράφο, το τραγούδι, τη λογοτεχνία. Σαν μικρά χρονικά του χαμένου χρόνου… παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς την περιπέτεια της αυτοσυνειδησίας μιας εποχής και μιας γενιάς ανθρώπων.
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΑΨΑΛΗΣ
Η μουσική του κριτική άλλαξε άρδην τους όρους του παιχνιδιού σ᾽ αυτό το είδος.
ΜΑΝΟΛΗΣ ΣΑΒΒΙΔΗΣ
Η προσήλωσή του στο πραγματικό φαίνεται να τον ωθεί στα όριο εκείνο όπου… κυνηγάς με το βλέμμα την εικόνα του κόσμου για να δεις πέρα, μέσα και πίσω από τον κόσμο.
ΣΩΤΗΡΗΣ ΓΟΥΝΕΛΑΣ
Έκανε πολλά και κυρίως επηρέαζε πολλούς, χωρίς πολλές φορές να το καταλαβαίνουν και οι ίδιοι… Τον άκουγες ή τον διάβαζες κι έτρεχες να ξανακούσεις τους Kinks και τον Μπομπ Ντύλαν, να ξαναδιαβάσεις τον Ρέυμοντ Τσάντλερ και την Πατρίσια Χάισμιθ, να ξαναδείς ταινίες του Σταύρου Τορνέ, του Βιμ Βέντερς ή του μεγάλου Νίκολας Ρέυ… Παρότι φαινομενικά φλεγματικός, πάντα πράος έως ψυχρότητας και εξόχως διακριτικός, ο Βακαλόπουλος κατάφερε να ανάψει σε μιαν ολόκληρη γενιά κάποιες φωτιές που είμαι σίγουρος ότι δεν θα σβήσουν εύκολα
ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ
Ακόμη κι όταν έγραφε… ήταν ένας καφενόβιος, που έδινε στη στάση αυτή την παλιά της ευγένεια.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΡΑΜΟΣ
Η νοσταλγία ήταν γι᾽ αυτόν ένας ποιητικός συλλογισμός πάνω στην ροή του χρόνου… διατηρούσε την εντύπωση ότι ανάμεσά μας ρέει συνεχώς μια ταινία που την παρασύρουν, στο ξετύλιγμά της, οι διακυμάνσεις της δικής μας μελαγχολίας ή ευθυμίας, της δικής μας γαλήνης ή έντασης. Αυτή η ιδέα της ταινίας-ζωής, τόσο ιδανικά συνδυασμένη με την αίσθηση του να ονειρεύεσαι το γεγονός ενώ το ζεις, ήταν… η νοσταλγία για μια Ελλάδα που συνεχίζει να υπάρχει, υποδορίως, πίσω απ᾽ αυτό που αντικρύζουμε γύρω μας.
ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ
Στο μεγάλο στοίχημα που είχε βάλει με τον εαυτό του, βασικό του μέλημα ήταν να διασωθεί μέσα από μια γενιά ανθρώπων που σταμάτησαν στα «λεφτά», στην «τράπεζα», στην «τρέλα», στην εύκολη «επιτυχία» ή «αποτυχία», στην «οικογένεια» ή στην «φυγή»… Ο Βακαλόπουλος ήταν η Ευτυχία από το πολύ μυαλό… Είρωνας ώς τα τελευταία του, κυνικός, ρεαλιστής, ασπάστηκε πνευματικά –με τα χείλη που ’χε– την μόνη πραγματικότητά του: τον τόπο όπου έζησε.
ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗΣ
