Ο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

Με τον Αρχαιολόγο ο Καρκαβίτσας παίρνει θέση και στο περιβόητο γλωσσικό ζήτημα ? έχουν προηγηθεί τα «Ευαγγελικά» και τα «Ορεστειακά», 1901 και 1903 αντιστοίχως, με νεκρούς και τραυματίες και στις δυο περιπτώσεις, υπερασπιζόμενος τη δημοτική και θυμίζοντας, σε πολλά σημεία, τις θέσεις του Ψυχάρη στο Ταξίδι μου (1888). Κυρίως όμως, ο Αρχαιολόγος αποτελεί μια κραυγή εναντίον της ανιστόρητης προγονοπληξίας, όταν αυτή καταντάει να είναι μια «στείρα παρελθοντολογία κι όχι υπεύθυνος θαυμασμός προς ένα κόσμο που παρήγαγε ένα βέβαιο πολιτισμό».