ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ

Η Ελλάδα στα τέλη του 19ου αιώνα βρίσκεται σε έξαρση, προσμένει την ανάσταση του Ελληνισμού. Μια καινούρια δυναμική με μεσσιανική αντίληψη περί του «Λαού» αναπτύσσεται. Η Μεγάλη Ιδέα λειτουργεί ως σχολείο του λαϊκού ριζοσπαστικού. Εθνικισμός, λαϊκισμός, αστισμός, συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο ρεύμα που προσδιορίζει τα βασικά χαρακτηριστικά του κλίματος της εποχής.
Εφόσον δεν έχουν επιλυθεί ούτε το εθνικό ούτε το ανορθωτικό, ο λαϊκός παράγοντας, προβάλλοντας τα δημοκρατικά και πατριωτικά αιτήματα, αναδεικνύεται, στη σπουδαιότερη δύναμη της αστικοποιητικής διαδικασίας.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική πράξη διχάζεται: η Ελλάδα θα ενταχθεί στο ευρωπαϊκό σύστημα των κοινωνιών (όπως προτείνει ο Χαρίλαος Τρικούπης) ή θα επιβεβαιώσει απλώς την πολιτιστική και οικονομική ισχύ της στον περιφερειακό χώρο της «Ανατολής» (όπως προτείνει ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης);