1 Η ΖΩΗ ΣΗΜΕΡΑ
Εισαγωγή
Από ποια χημικά στοιχεία αποτελείται το «σύστημα» και πώς οργανώνονται τα στοιχεία αυτά με ζωοποιό αποτέλεσμα;
Γιατί είναι το νερό απαραίτητο για τη ζωή;
Γιατί τα βιολογικά πολυμερή βασίζονται στον άνθρακα;
Μερικά κρίσιμα βιολογικά πολυμερή
Η ζωή ως οριοθετημένο σύστημα: σύνορα ανοιχτά ή κλειστά;
Η ενεργειακή τροφοδότηση της ζωής
Τι είναι, γιατί είναι απαραίτητη και πώς εξασφαλίζεται η δαρβινική εξέλιξη: Μια εξαιρετικά σύντομη εισαγωγή
Έχει η εξέλιξη σχέδιο και σκοπό;
2 Η ΖΩΗ ΑΛΛΟΤΕ
Εισαγωγή
Η προέλευση της ζωής και ο απώτατος κοινός πρόγονος
Μια αναγκαστική παράκαμψη: τα ακραιόφιλα αρχαιοβακτήρια
Η προέλευση της ζωής: τα στάδια
Μήπως η ζωή ήλθε από αλλού; Η υπόθεση της πανσπερμίας, που όμως δεν λύνει το πρόβλημα της προέλευσης
Τα ορόσημα: μια πολύ σύντομη ιστορία της ζωής στον πλανήτη Γη
Οι υπέρθερμες απαρχές: πριν από 3,9-3,8 δισεκατομμύρια χρόνια
Η αναερόβια περίοδος: πριν από 3,8-3,5 δισεκατομμύρια χρόνια
Η φωτοσύνθεση των βακτηρίων και το πρώτο οξυγόνο: πριν από 3,5-3,0 δισεκατομμύρια χρόνια
Τα μικροβιακά κύτταρα αποκτούν εσωτερική δομή: πριν από 2,7 δισεκατομμύρια χρόνια
Οι πρώτοι παγκόσμιοι παγετώνες: πριν από 2,4-2,1 δισεκατομμύρια χρόνια
Μια επιτυχής οριζόντια μετακίνηση γονιδίων, που οδηγεί στην εμφάνιση κυττάρων με πολύπλοκη εσωτερική δομή: πριν από 2,1-1,2 δισεκατομμύρια χρόνια
Το οξυγόνο αυξάνεται και οι οργανισμοί γίνονται πολυκύτταροι: πριν από 1,2 δισεκατομμύρια χρόνια
Δριμύ ψύχος και εξελικτική στασιμότητα: πριν από 850-630 εκατομμύρια χρόνια
Το οικοσύστημα Ediacara: πριν από 580-540 εκατομμύρια χρόνια
Η έκρηξη της ζωής στο Κάμβριο και η προέλευση των ζώων: πριν από 530 εκατομμύρια χρόνια
Τα φυτά αποβιβάζονται στην ξηρά: πριν από 480 εκατομμύρια χρόνια
Η δειλή αποβίβαση των πρώτων αρθροπόδων στη χέρσο και η συμπλήρωση της τροφικής αλυσίδας: πριν από 410 εκατομμύρια χρόνια
Πτερύγια και πόδια, βράγχια και πνεύμονες, φολίδες και δέρμα: πριν από 390 εκατομμύρια χρόνια
Παγκόσμια δάση και πυρκαγιές, αυγά, ερπετά και ιπτάμενα έντομα: πριν από 363-290 εκατομμύρια χρόνια
Η μέγιστη μαζική εξαφάνιση: πριν από 251 εκατομμύρια χρόνια
Η κυριαρχία των δεινοσαύρων και τα πρώτα αφανή θηλαστικά: πριν από 225 εκατομμύρια χρόνια
Η εμφάνιση των πτηνών: πριν από 155 εκατομμύρια χρόνια
Τα πρώτα άνθη και οι πρώτοι επικονιαστές: πριν από 130 εκατομμύρια χρόνια
Τα πρώτα κοινωνικά έντομα: πριν από 100 εκατομμύρια χρόνια
Η παρακμή των δεινοσαύρων: πριν από 68 εκατομμύρια χρόνια
Ο τρομερός αστεροειδής: πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια
Αρχίζει ο Αιώνας της κυριαρχίας πτηνών και θηλαστικών: πριν από 60-50 εκατομμύρια χρόνια
Ξηρασία, σαβάνες, λειμώνες και η εξάπλωση των μεγάλων φυτοφάγων θηλαστικών: πριν από 35-10 εκατομμύρια χρόνια
Πρωτεύοντα και ανθρωποειδή: πριν από 10 εκατομμύρια χρόνια και μέχρι σήμερα
Η υιοθέτηση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας από τον άνθρωπο: πριν από 12.000 χρόνια
Οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπου και εξημερωμένων ζώων και φυτών ως ένα ακόμη εξελικτικό συμβιωτικό επεισόδιο
Υπάρχουν ανθρώπινες φυλές;
Επίλογος
3 Η ΖΩΗ ΑΛΛΟΥ
Εισαγωγή
Η έννοια του φιλόξενου πλανήτη
Η αόρατη ζωή
Άρης: επιφανειακή παγωνιά, υπόγεια νερά και ένα… ελπιδοφόρο παρελθόν
Αφροδίτη: πώς ένα ανεξέλεγκτο φαινόμενο θερμοκηπίου οδηγεί σε θερμοκρασίες κόλασης
Ευρώπη: η χιονόμπαλα που κρύβει τον μεγαλύτερο υπόγειο ωκεανό στο ηλιακό μας σύστημα
Τιτάνας: υπόγειες θάλασσες αλκαλικού νερού και επιφανειακές θάλασσες μεθανίου, πάνω σε παγωμένους υδρογονάνθρακες
Σύνοψη για την πιθανότητα ύπαρξης μη νοήμονος και μικροσκοπικής ζωής στο ηλιακό σύστημα και στο σύμπαν
Τι είναι η νοημοσύνη;
Υπάρχει νοήμων ζωή στον Γαλαξία μας;
Το παράδοξο του Fermi
Η υπόθεση της Σπάνιας Γης
Ο απροσδόκητος ρόλος της Σελήνης
Ο Δίας ως φύλακας άγγελος από τους αστεροειδείς και τους κομήτες
Η σημασία των τεκτονικών πλακών και των κινήσεών τους
Ναι, στο νερό. Όχι, στις υπερβολές
4 Η ΖΩΗ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Εισαγωγή στο άμεσο μέλλον
Μήπως βρισκόμαστε όντως μπροστά σε μια παγκόσμια κλιματική αλλαγή;
Μήπως διανύουμε την έκτη παγκόσμια μαζική εξαφάνιση;
Ο υπερπληθυσμός και η εξάντληση των πόρων
Εφαρμόζεται η έννοια της φυσικής επιλογής στον σύγχρονο άνθρωπο;
Βιολογική και πολιτισμική εξέλιξη: βίοι παράλληλοι ή αποκλίνοντες;
Η δυσαρμονία μεταξύ βιολογικής και πολιτισμικής εξέλιξης και η αναδυόμενη νέα επιδημιολογική μετάπτωση
Το παλαιολιθικό υπόβαθρο
Η Νεολιθική Επανάσταση και η πρώτη επιδημιολογική μετάπτωση
Η Βιομηχανική Επανάσταση και η δεύτερη επιδημιολογική μετάπτωση
Μήπως εισερχόμαστε στην τρίτη επιδημιολογική μετάπτωση; Ο φόβος των μικροβίων και οι διαταραχές του ανοσοποιητικού
Καθιστική ζωή και καρδιαγγειακά νοσήματα
Το μεταβολικό σύνδρομο, η αδηφαγία και τα αποταμιευτικά γονίδια
Η τρίτη ηλικία και η εκφυλιστική κατάρρευση του οργανισμού
Το αίνιγμα του καρκίνου: ιστορική (εξελικτική) αναγκαιότητα ή περιβαλλοντική διαταραχή;
Η σύγχυση του ψυχισμού
Οι μολυσματικές ασθένειες ξανάρχονται
Ευγονική: μια απατηλή υπόσχεση
Ανθρώπινη συμπεριφορά, γονίδια, περιβάλλον και κοινωνικός δαρβινισμός: μια επικίνδυνη πλάνη
Είναι το ανθρώπινο είδος εξημερώσιμο, εντέλει;
Συνοψίζοντας για το άμεσο μέλλον
Το μεσοπρόθεσμο μέλλον
Το μακροπρόθεσμο μέλλον
Πιθανά αίτια μελλοντικών μαζικών καταστροφών
Η προδιαγεγραμμένη μοίρα του Ήλιου και ένα σενάριο για το αναπόφευκτο τέλος της Γης και της ζωής
Ευχαριστίες
Βιβλιογραφία
