Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΒΟΓΟΜΙΛΙΣΜΟΥΔεν θα μιλήσουμε πολύ για την εξωτερική ιστορία του Βογομιλισμού, γιατί είναι
γνωστή από πολυάριθμα έργα που αφορούν αυτό το ερώτημα. Είναι γνωστό πως μια
ισχυρή κίνηση Βογόμιλων παρατηρήθηκε στην Βουλγαρία κατά τη βασιλεία του Τσάρου
Πέταρ, (που ανήλθε στον θρόνο το 927). Σύμφωνα με τον Κλιντσάρωφ (3), ο
Βογομιλισμός εμφανίστηκε στη Βουλγαρία μεταξύ του 927 και του 940.
Άρα, κατά την πορεία του πιο σκοτεινού μέρους των αιώνων του Μεσαίωνα (κατά τον
10ο αιώνα), όταν σ’ ολόκληρη την Ευρώπη η ανθρώπινη προσωπικότητα καταπιεζόταν,
πρώτοι οι Βογόμιλοι ύψωσαν τον πυρσό μιας διδασκαλίας για την κατάργηση των
αδικιών, για την ανύψωση της ανθρώπινης καταπιεσμένης προσωπικότητας και για
την διευθέτηση της ανθρώπινης ζωής πάνω σε έλλογες βάσεις. Ο Βενγκέρωφ (4)
δηλώνει ότι ο Βογομιλισμός διαδόθηκε ταχύτατα στην Βουλγαρία και ότι ένα μεγάλο
μέρος του λαού τον ακολούθησε. Ο Κλιντσάρωφ παραδέχεται ακόμα ότι οι Βογόμιλοι
αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος του λαού. Αυτή η κίνηση συνδέεται στενά με
την Βουλγάρικη ιστορία, γιατί διήρκεσε στην Βουλγαρία πέντε ολόκληρους αιώνες
(10ος έως 14ος αιώνας). Διαδόθηκε μεταξύ φτωχών και πλούσιων, μεταξύ των
χωρικών και της υψηλής κοινωνίας, μεταξύ των ανδρών και των γυναικών.
Η κίνηση που εμφανίστηκε στη Βουλγαρία, σύντομα διαδόθηκε σε όλες τις χώρες της
Βαλκανικής χερσονήσου: Στο Βυζάντιο, στη Σερβία, στη Βοσνία, στη Δαλματία, και
κατόπιν πέρασε μακρύτερα: Στην Ιταλία, την Γαλλία, την Γερμανία, την Ισπανία,
την Ρωσία, την Τσεχία, κ.λ.π.. Παντού φέρει τις ακτίνες νέων ιδεών.
Οι Βογόμιλοι στις διάφορες χώρες ονομάζονται με διάφορα ονόματα: Βογόμιλοι,
Καθαροί, Παταρένοι, Αλβιγιανοί, Βούλγαροι, Μπούγκρις, κ.λ.π. Πολλές λέξεις και
εκφράσεις που διατηρήθηκαν στη Γαλλία, δείχνουν τη προέλευση του Βογομιλισμού.
Για παράδειγμα, ο συγγραφέας του Μεσαίωνα Ρομπέρ Αλτισιόντ αποκαλεί την κίνηση
των Αλβιγιανών “Bulgarorum Haeresis”. Ορισμένοι, επίσης, αποκαλούσαν τους
Αλβιγιανούς “Βούλγαρους”, γιατί η χώρα απ’ όπου προερχόταν η κίνηση, ήταν η
Βουλγαρία. Αργότερα, η λέξη συντμήθηκε και έγινε “μπούγκρις”. Ακόμα και ο
συγγραφέας του μεσαίωνα Βιλαρδουίνος αποκαλεί τη Βουλγαρία Μπουγκρία. Ο
συγγραφέας του μεσαίωνα Στέφανος Ντε Μπελαβίλα λέει: “Bulgari, quia latibulum
eorum speciale est in Bulgaria.” Άσχετα από το πού διείσδυσε ο Βογομιλισμός,
θεωρούσε ως κέντρο της κίνησης τη Βουλγαρία, και από εκεί έρχονταν οι
διδασκαλίες και οι διευκρινίσεις. Από τη Βουλγαρία ξεκινούσαν αγγελιαφόροι για
όλες τις χώρες όπου υπήρχε η Βογομιλική κίνηση, για να την στηρίξουν και να την
διαφωτίσουν.