Τα πρωτότυπα κείμενα που απαρτίζουν τα κεφάλαια του ανά χείρας συλλογικού τόμου αποτελούν εξέλιξη των σημειώσεων που ανέλαβαν να εκπονήσουν φοιτητές και φοιτήτριες τα τελευταία είκοσι χρόνια για τις ανάγκες του μαθήματος «Φιλοσοφία και Επιστήμες στον εικοστό αιώνα» που διδάσκει ο Αριστείδης Μπαλτάς στο Διαπανεπιστημιακό (μεταξύ ΕΜΠ και ΕΚΠΑ) Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Φιλοσοφία και Ιστορία των Επιστημών και της Τεχνολογίας». Ο τόμος (όπως και το μάθημα) έχει χαρακτήρα εισαγωγικό: δεν προϋποθέτει εξειδικευμένες γνώσεις και έτσι απευθύνεται σε κάθε αναγνώστη ή αναγνώστρια με τα ανάλογα ενδιαφέροντα.
Η κατευθυντήρια ιδέα είναι ότι οι μεγάλες επιστημονικές ρήξεις προκαλούν τη φιλοσοφία. Καθώς θίγουν τα βάθρα της κατανόησής μας για τον κόσμο και την επιστήμη, αυτές αιτούνται από τη φιλοσοφία να αποκριθεί και να αναδιοργανωθεί προκειμένου να προσφέρει την καταστατικά δική της νέα ενιαία κατανόηση.
Η παρουσίαση είναι πρωτότυπη. Οι εξελίξεις και αναδιαρθρώσεις που συγκρότησαν την αναλυτική φιλοσοφική παράδοση δεν παρουσιάζονται εδώ αυτοτελώς, όπως θα απαιτούσε η παραδεδομένη θεσμική διάκριση της φιλοσοφίας από την ιστορία και την κοινωνιολογία. Αντίθετα, συγκροτείται το σκαρίφημα ενός ενιαίου αφηγήματος που, ενόσω εστιάζει στη φιλοσοφία της επιστήμης, αποσκοπεί να αναδείξει τις σύνθετες σχέσεις τόσο μεταξύ επιστήμης και φιλοσοφίας όσο και τις σχέσεις των δύο με τις ευρύτερες κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες.
