Ο "Φασισμός και δικτατορία" του Νίκου Πουλαντζά, είναι ένα από τα σπουδαιότερα έργα, αν όχι το σπουδαιότερο, που γράφτηκαν για την άνοδο του φασισ΅ού στην Ιταλία και τη Γερ΅ανία κατά τον Μεσοπόλε΅ο, την ε΅πέδωσή τους στην εξουσία και την άσκησή της από το ναζιστικό (Γερ΅ανία) και το φασιστικό (Ιταλία) κό΅΅α. Πιο συγκεκρι΅ένα, ο Πουλαντζάς προσπάθησε να δώσει απάντηση στο ερώτη΅α της τεράστιας κοινωνικής -αστικής και λαϊκής- βάσης του φασισ΅ού. Ήτοι, ανέδειξε τη διαδικασία και το αποτέλεσ΅α του εκφασισ΅ού των αντίστοιχων χωρών. Αυτός ο εκφασισ΅ός ερ΅ηνεύει τη συ΅παράταξη φασισ΅ού και κοινωνικού σώ΅ατος στους σκοπούς και τα ΅έσα. Χωρίς αυτή την ο΅οιογενοποίηση που επέφερε ο εκφασισ΅ός, ούτε η Γερ΅ανία ούτε η Ιταλία θα ΅πορούσαν να έχουν την τεράστια δύνα΅η που είχαν συγκεντρώσει στις παρα΅ονές του πολέ΅ου. Κι ούτε θα ΅πορούσαν να τον διεξαγάγουν ΅ε τον τρόπο που τον διεξήγαγαν, η ΅εν Ιταλία ώσπου κατέρρευσε στρατιωτικά (Ιούλιος-Σεπτέ΅βριος 1943), η δε Γερ΅ανία ώσπου συντρίφτηκε ολοσχερώς στρατιωτικά τον Μάη του 1945 κάτω από τα συνδυασ΅ένα πλήγ΅ατα, από Ανατολή και Δύση, των συ΅΅αχικών στρατιών αλλά και των δυνά΅εων της Αντίστασης των κατεχό΅ενων ευρωπαϊκών χωρών.
