ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΠοιό ήταν το θέμα της τελευταίας διάλεξης; Είναι το ίδιο σαν να σας ρωτούσε
κανείς: Ποιό ήταν το χτεσινό γεύμα, τι φάγατε;
Μαθαίνουμε, κι όμως είμαστε πάντοτε αδαείς. Το ανθρώπινο ον μορφώνεται και
παραμένει πάντοτε με μισή μόρφωση. Πρέπει να ευχαριστεί γιατί έχει ατελή
μόρφωση. Στην κοινή γλώσσα, λέμε «ατελή μόρφωση.» Τι εννοείτε
λέγοντας «μορφώνομαι» ή «μαθαίνω»; Μπορεί να μάθει κανείς να είναι πολύ καλός,
μπορεί να μάθει να είναι πολύ κακός. Τούτο θα είναι, άρα, αυτό που αποκαλείτε
ελαττώματα. Πώς μπορεί να είναι κανείς δυνατός και να διακρίνει αυτό που είναι
ουσιαστικό απ’ αυτό που δεν είναι πραγματικό, αντιθέτως; Κι αυτό που δεν είναι
πραγματικό, αφορά προφανώς τη ζωή περισσότερο από αυτό που είναι πραγματικό.
Μέσα σ’ αυτό που είναι ουσιαστικό, υπάρχει αλλαγή, αλλά δεν υπάρχουν εκπλήξεις.
Κάποιος, στον οποίο έκανες καλό, σου απαντά μ’ ένα κακό. Τούτο θεωρείται ως
έκπληξη. Μερικές φορές συμπεριφέρεσαι πάρα πολύ καλά σε κάποιον, αλλά μέσα του
γεννιέται ένα άλλο συναίσθημα. Με απλά λόγια: Σε παραμελεί. Και στην ίδια την
πραγματικότητα οι σχέσεις είναι διαφορετικές. Εκεί δεν υπάρχουν εκπλήξεις.
Και τώρα λέω: Πού έγκειται η δύναμη του ανθρώπου; Η δύναμη του ανθρώπου
έγκειται σε όλους τους βοηθούς που μπορούν να σπεύσουν αρωγοί του. Και, στην
καθημερινή ζωή, πού έγκειται η δύναμη του παιδιού; Η δύναμη του παιδιού
έγκειται στην μητέρα του, στον πατέρα του.
Θα πρέπει να προσέξετε κάθε τι που σας δίνει μια δύναμη. Τι δίνει δύναμη στο
άνθρωπο; - Η νοημοσύνη του. Και τι του δίνει αυτά τα ευγενή συναισθήματα κι
αυτή την καλοσύνη; - Η καρδιά του. Και, τέλος, αυτό που κάνει τον άνθρωπο να
είναι εδραιωμένος, κι αυτό που ενώνει τα πράγματα, είναι η ψυχή του.
Αυτά είναι τα τρία στοιχεία που έλκουν την προσοχή των ανθρώπων. Για
παράδειγμα, ας αναλύσετε την ζωή. Πάρτε, αν θέλετε, έναν λαό. Κατ’ αρχήν, αυτός
ο λαός μάχεται ενάντια σ’ έναν άλλο λαό. Στο παρελθόν, οι Βούλγαροι έλεγαν για
τους Τούρκους: «Είναι ένας λαός σκύλων! Είναι σκυλιά!» κι έπειτα, όταν αυτός ο
λαός διχάστηκε κι άρχισαν να μάχονται οι μεν ενάντια στους δε, από πού προήλθε
αυτή η κατάσταση; Και, τέλος, υπάρχει ένας άλλος νόμος, ο ίδιος ο άνθρωπος
διχάζεται από μόνος του, άρα μέσα του εμφανίζεται ένας εσωτερικός διχασμός που
τον κάνει να αντιτίθεται προς τον ίδιο του τον εαυτό και να μάχεται ενάντια
στον εαυτό του. Μερικές φορές, είναι αλήθεια, διεξάγουμε μια μάχη ενάντια στον
ίδιο του τον εαυτό. Φανταστείτε έναν άνθρωπο που αυτοκτονεί. Πώς θα το
εξηγήσετε αυτό;
